Prentenboeken Sinterklaas

JONGERE KLEUTERS

616e98cd5f2d1160312aa91eThomas staat te popelen om voor het eerst naar school te gaan. Die eerste schooldag is voor hem extra bijzonder, want hij start nergens anders dan in de Pietenschool. Extra bijzonder? Wie het verhaal verder leest, ontdekt dat de Pietenschool verdacht veel weg heeft van een kleuterschool zoals wij die kennen: zijn grote zus gaat er ook al naartoe, op de speelplaats kan je er klimmen en van de glijbaan gaan, de dag in het klaslokaal is gevuld met vrij spelen en geleide activiteiten en … dé uitdaging van de Pietenschool is om op tijd naar de wc te gaan om ongelukjes te vermijden. Doet dat een belletje rinkelen? Het verhaal beslaat een volledige dag in de klas met alle indrukken en belevingen die daarbij horen. Als sinterklaasverhaal krijgt het een aantal prettige toevoegingen: de directeur is de Goedheiligman zelve, het toiletpapier bevat sinterklaastekeningen en de bomen voor het schoolgebouw zijn in herkenbare vormen gesnoeid (zoals die van een staf, een stoomboot, de maan …). De illustraties van Hengeveld sluiten erg mooi aan bij het verhaal: ze zijn eenvoudig, eigentijds, fris en hier en daar bevatten ze een knipoog voor de ouders. De humor die naar het onderwerp verwijst, zal de kinderen vast wel aanspreken en de verkenning van een schooldag creëert vertrouwen en herkenbaarheid. Wat ons betreft is het dus een prettig verhaal om in de weken na de herfstvakantie met jonge kleuters te ontdekken.

Borhuis, S. (2021). Pietje, moet je plassen? Haarlem: Gottmer.


IMG_4828

Na ‘Ik help… de brandweer’ kunnen jonge kleuters nu ook ook plezier beleven aan het volgende boek in de reeks ‘Ik help… de Sint’. De lezer wordt uitgedaagd om Pakjespiet te helpen bij het verdelen van de sinterklaascadeaus. En daar komt heel wat bij kijken! Zo moeten de jonge lezers met het boek schudden om de brieven uit de postzak te vallen, het inpakpapier uitrollen en evenwicht oefenen om op de daken te lopen. De lezer wordt na al dat werk beloond met een diploma dat hen als gediplomeerd pakjesdrager de wereld instuurt. De illustraties van Annelies Vandenbosch zijn kleurrijk en expressief, mooi in de traditie van Fiep Westendorp en haar vele volgelingen. Net als het eerste boek in de reeks is ‘Ik help… de Sint’ een complexloos, vrolijk en interactief verhaal voor jonge kleuters.

Boets, J. (2020). Ik help… de Sint. Antwerpen: De Oogappel.


1175x1200Na ‘Ik help… de brandweerman’ en ‘Ik help… de Sint’ is er nu ook een ‘helpverhaal’ over de speelgoedmaker uit. Als beroep is het profiel van de speelgoedmaker minder evident, maar Jonas Boets en Annelies Vandenbosch slagen er opnieuw in om met een vrolijk en interactief verhaal het takenpakket in beeld te brengen. Deze keer worden kinderen uitgedaagd om mee te helpen om van stuk hout een blokkendoos te maken. De lezers worden meteen aangesproken: ‘Help je mee? Houd je hand recht en stijf als een plank. Sla nu op het hout.’ Zo helpen de lezers over de pagina’s heen met het ‘hakken’ van houtblokjes, die later ook geschaafd worden en bijzondere vormen krijgen. Soms merk je wel dat de taken elkaar wat minder spontaan opvolgen. Zo moeten kinderen met het boek schudden om de blokken door elkaar te leggen in de doos. Een wending die minder goed in het concept past, maar daar zullen jonge kinderen niet om malen. Ik verwacht enthousiast geschud met het boek en algehele hilariteit als blijkt dat de speelgoedmaker er meteen ook een ‘geschud’ kapsel van heeft gekregen. Na het ambachtelijke werk woren de blokken in een verfmachine gestolen en zijn ze klaar om mee gespeeld te worden.

Boets, J. (2021). Ik help… de speelgoedmaker. Antwerpen: Oogappel.


IMG_4831Dit gloednieuwe prentenboek van Mark Janssen is een plezier om in handen te hebben. Het is groot uitgegeven met gouden letters op de cover en indrukwekkende illustraties verspreid over dubbele pagina’s binnenin. Een terechte keuze van de uitgeverij, want in dit boek stelen vooral de illustraties de show. Ze begeleiden elf bekende sinterklaasliedjes, waarin nergens sprake is van Zwarte Piet. Een prettig extraatje is dat je de liedjes via een Spotify-lijst kan beluisteren. Het bijzondere van dit boek schuilt in hoe de donkere kleuren van de winternacht van 5 op 6 december contrasteren met het licht van de straatlantaarns, de pakjeswinkel, de maan en de gezellige woonkamers. Zo verbeeldt Janssen het authentieke gevoel van de sinterklaastraditie: warmte, gezelligheid en vrijgevigheid net in een periode waarin de dagen killer en donkerder worden. Zeker anno 2020 is de waarde daarvan niet te onderschatten.

Janssen, M. (2020). Sinterklaasliedjes. Rotterdam: Lemniscaat.


9200000114043429Het was al wat vreemd dat Sinterklaas ontbrak in de populaire reeks verhalen over de belevenissen van Boer Boris. Dat is nu opgelost met het verhaal Een paard voor Sinterklaas waarin de Goedheiligman de hulp van Boer Boris inroept omdat zijn schimmel van de trap is gevallen. De kleine boer met rode laarzen gaat meteen aan de slag en geeft zijn paard Knol een spoedcursus ‘op de daken lopen’. Aanvankelijk verloopt alles gesmeerd: Knol loopt vlot over banken en laat de nagemaakte Sint mooi recht op zijn rug zitten. Nogal onverwacht rijst er toch een probleem wanneer Boris als laatste oefening Knol met een kraan op het dak van de boerderij hijst … Zoals gewoonlijk krijgen we kleurrijke en levendige prenten van de hand van Philip Hopman. Van Lieshout brengt het verhaal in beknopte, rijmende tekst verder tot leven. Het geheel heeft niet erg veel om het lijf, maar net als in hun andere verhalen is het duo er weer in geslaagd een vrolijk boekje te maken om voor jonge kinderen voor te lezen. 

Van Lieshout, T. & Hopman, P. (2019). Boer Boris: een paard voor Sinterklaas. Haarlem: Gottmer. 


9200000059825022Dit vierkante prentenboek weet heel goed de – in de ogen van volwassenen – soms vreemde wensen van een kind in de verf te zetten. Tess, de hoofdrolspeelster in dit verhaal, wil dit jaar helemaal geen speelgoed. Neen! Ze wil een kabouter. Ze krijgt oma zo ver dat die een brief hierover schrijft aan de Sint. Opa begint alvast een gemeubileerd kabouterhuis te timmeren. Vol verwachting komt Tess op sinterklaasochtend naar beneden: woont de kabouter in het huis?

Swerts, A. (2016). Krijg ik een kabouter, Sint? Hasselt/Amsterdam/New-York: Clavis.


978902576771618 vertrouwde sinterklaasliedjes en 2 door de auteur zelf gecomponeerde liedjes vullen dit boek. Ze staan gedrukt in illustraties die telkens een dubbele pagina beslaan. De illustraties stellen Sint en zijn roetveegpieten, de schimmel en de pakjes die traditioneel bij Sinterklaas horen,  voor in veelal humoristische situaties. Hier en daar is de tekst van de liedjes lichtjes aangepast. Zo wordt Zwarte Piet systematisch vervangen door ‘Pietje Piet’ of ‘lieve Piet’ en ‘zijn knecht’ door ‘Piet’. In het boek is geen muzieknotatie opgenomen maar het bevat wel een cd waarop de liedjes gezongen worden. Het boek bevat soms meer strofen dan er te horen zijn op de cd. Samen met de kleuters de liedjes beluisteren en tegelijkertijd de bijhorende illustratie in het boek te bekijken, zal zeker bijdragen aan een sfeervolle voorbereiding op de komst van de Sint.

De Haan, A. & Smit, N. (2017). Zachtjes gaan de paardenvoetjes. Haarlem: Gottmer.


9200000095082747Kolletje – het meisje met de toversokken – en Dirk beleven in elk boek opnieuw een heleboel avonturen. In dit voorleesboek staan vier verhalen over Kolletje, Dirk en de Sint. De verhalen spelen zich af bij tante Laetitia, een tante van Kolletje en Dirk die in het bos woont. Tante Laetitia vertelt Kolletje en Dirk dat de pieten ontslag genomen hebben. Maar omdat de Sint niet alles alleen kan doen, heeft hij met de koning afgesproken dat de prinsen en prinsessen hem zullen helpen. Zo is er een wegwijsprinses, een pakjesprins, een bakprinses, een paardenprinses en ga zo maar door. Als dat maar goed komt. De vrolijke voorleesverhalen zijn prettig geïllustreerd door een illustratrice maar ook door een zesjarig meisje. Ook dat maakt dit voorleesboek wel wat bijzonder.

Feller, P. (2018). O, kom er eens kijken. Amsterdam: Luitingh-Sijthoff.


Prinses Arabella en de SintPrinses Arabella wil Sinterklaas hebben. De koningin laat Sinterklaas bezorgen, maar die is daarmee helemaal niet blij. Want hoe moet het nu met alle andere kinderen?

Freeman, F. (2014). Prinses Arabella en de Sint. Wielsbeke: De Eenhoorn.


OUDERE KLEUTERS

550x661Marie is zoals zoveel kinderen helemaal weg van de waanzinnige avonturen van superhelden. Hoewel ze al een hele stapel heldenverhalen bezit, heeft ze op haar verlanglijstje voor Sinterklaas toch nog een heleboel andere titels opgeschreven. Ze zet haar leeswoede even stop voor een wandeling in het park, waar ze op een bankje een oude man ontmoet. Op dat moment start een raamverhaal waarin de man enkele originele legendes van Sinterklaas vertelt. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat de Sint in wezen een klassieke superheld is. Wanneer Maries hond gevaar loopt, voegt de goedheilig man zelfs ter plekke een heldendaad toe aan zijn palmares. Een originele invalshoek dus om de grond van de traditie bloot te leggen. Het is frappant hoe weinig het originele verhaal verwerkt wordt in sinterklaasboeken. Maranke Rinck en Martijn Van der Linden brengen daar verandering in door het eeuwenoude verhaal naadloos te verbinden met een hedendaags avonturenverhaal.

Rinck, M. en van der Linden, M. (2018). Supersint. Amsterdam: Leopold.


Dag Sinterklaas voorleesboekWe pikken hier met opzet het ‘voorleesboek’ uit de drie sintboeken die in deze reeks verschenen. In het voorleesboek zijn het vooral de Pieten die soms met en soms zonder Sinterklaas veel grappige en eigentijdse avonturen beleven. Net zoals in de tv-reeks speelt de kokkin Conchita haar rol net zoals ‘Slecht-weer-vandaag’ en een aantal andere figuren die in de verschillende verhalen hun rol krijgen. Het boek is geïllustreerd maar de nadruk ligt op de tekst en in die zin is het dus een echt voorleesboek. De verschillende verhalen zijn niet te lang en houden in de periode tot 5/12 het wachten op de Sint echt spannend.

Matthysen, H. (2021). Dag Sinterklaas. Het grote voorleesboek. Tielt: Lannoo.


9200000079530537In een vlotte rijmstijl waarin ook fragmenten van sinterklaasliedjes zijn opgenomen, vertelt Naomi Tieman wat de pieten doen die te jong zijn om met de Sint mee naar de Lage landen te varen. En het is in woord en beeld meteen duidelijk: de pieten die achterblijven amuseren zich kostelijk: ‘We klauteren op kasten, op het dak en op de schuur. We gooien met ons snoepgoed en we verven op de muur.’  De pieten halen nog veel meer tenenkrullende streken uit maar op 6 december klimmen ze elk jaar opnieuw op het dak van het huis om te kijken of de schoorsteen van de stoomboot al in zicht is. Dit is een supervrolijk sinterklaasverhaal dat met gebruik van veel uitbundige kleuren pieten in beeld brengt met alle mogelijke huidskleuren en kapsels en zo beweeglijk als slangenmensen.

Tieman, N. (2017). Het huis van Sinterklaas. Haarlem: Gottmer.


550x706Op een dag is er wat aan de hand met het paard van Sinterklaas. Op het dak van Opa Jan heeft het paard zijn been bezeerd. Dat is natuurlijk verschrikkelijk, want hoe kunnen nu alle pakjes en snoepjes bezorgd worden?! Gelukkig gebeurde het ongeluk op het dak van opa Jan en hij weet altijd raad … Grappig verhaal dat vooral begint te leven dankzij de erg gedetailleerde illustraties waar verschrikkelijk veel op te zien is en waarop je steeds opnieuw leuke dingen ontdekt.

Van Dokkum, M. (2019). Opa Jan helpt Sinterklaas. Tolbert: Art Revisited.


1200x982Nederland houdt van Sinterklaas. Dus springen ook grote bedrijven op de sintkar. In dit geval geeft Unox een serie prentenboeken rond Sinterklaas uit. Sinterklaas is een snoeperd is er één van. Het uitgangspunt is vrij origineel: Sinterklaas kan zich niet bedwingen en eet alle snoep op die de Pieten voor de kinderen gemaakt hebben. Daardoor wordt hij zo dik dat hij aan de sapjes moet (Moestuinpiet), een fit-o-meter moet afleggen opgesteld door zijn schimmel (die in Nederland Amerigo heet), moet zwemmen (Sportpiet), squats moet doen (Spierbundelpiet), en nog wat van die dingen, tot Sint terug fit en mager is en op de stoomboot kan. Dat lukt aardig, maar Sinterklaas houdt aan zijn snoepbui toch een slecht geweten over want wat moeten ze nu aan de kinderen geven?! Gelukkig hebben de Pieten zich uit de naad gewerkt en hebben ze heel veel pepernoten, speculaas, marsepein en meer van dat lekkers bijgemaakt. Dus kan de stoomboot vertrekken. De illustraties van Job van Gelder doen het verhaal echt leven en zorgen voor dynamiek. Prettig voorlees/vertelverhaal dat je volledig online kunt bekijken: https://basisonderwijs.online/sinterklaasprentenboek-sinterklaas-is-een-snoeperd.html

Van Gelder, J. (2015). Sinterklaas is een snoeperd. Amsterdam: Blue in Green.


frontImagesLink-1Op een dag krijgt Sint een brief van een jongetje. Die is bang van de lange haren en baard van de Sint. Dus scheert Sint zijn baard af en knipt zijn haren. Eens hij zover is beslist Sint ook om zijn mijter, staf en rode mantel achterwege te laten. In trui en jeans vertrekt hij met de stoomboot. De Pieten zien het niet rooskleurig in, maar Sint is niet te vermurwen. Bij aankomst herkent niemand de Sint. Niemand gelooft dat die man in zijn gewone kleding de Sint is en alles loopt in het honderd. Gelukkig vindt de hoofdpiet een brief van datzelfde jongetje waarin die schrijft dat hij niet langer bang is. De hoofdpiet geeft de brief aan de ondertussen depressief geworden Sint en … eind goed, al goed. Een best spannend en grappig verhaal dat prettig is om te vertellen. De illustraties van Mark Janssen ondersteunen met frisse kleuren en veel details.

De Bakker, S. (2019). Sinterklaas zonder baard. Alkmaar: Kluitman.


de-vrienden-van-sinterklaasHoe komt het toch dat Sinterklaas zoveel Pieten heeft? Maar vooral, hoe komt het toch dat je soms in die Pieten een oom, een buurman of een leraar herkent? Dat heeft te maken met de Pietenschool.

Kuyper, S. (2014). De vrienden van Sinterklaas. Hoorn: Hoogland en Van Klaveren.


Het kleinste pietjeDit vervolgboek op De vrienden van Sinterklaas vertelt verder over Broes, het jongetje dat de Pietenschool ontdekte. Dit keer ziet hij in zichzelf een uitstekende helper voor de Sint. Hij kruipt stiekem in de bagageruimte van de pietenbus. Wanneer zijn plan in Spanje duidelijk wordt, is Sinterklaas daar niet blij mee.

Kuyper, S. (2015). Het kleinste pietje. Hoorn: Hoogland en Van Klaveren.


De kleren van SinterklaasOp een dag ontdekt Anouk in een koffer in de logeerkamer de kleren van Sinterklaas. En waar Sinterklaas’ kleding is daar moet de goedheilige man zelf ook zijn. Niemand van haar klasgenootje gelooft Anouk. Een vriendinnetje stelt voor om haar de ochtend na sinterklaasavond op te halen om naar school te gaan. Dan moet de Sint toch bij aan de ontbijttafel zitten.

Biegel, P. & Te Loo, S. (2008). De kleren van Sinterklaas. Rotterdam: Lemniscaat.


Zie de maan schijnt door de bomenEen prentenboek opgebouwd volgens 12 sinterklaasliedjes die in chronologische volgorde staan. Elk liedje krijgt 2 tegenoverliggende bladzijden waarop de tekst van het liedje gedrukt staat in een winterbos waarin de dieren als het ware vanop afstand het sinterklaasfeest van de mensen volgen. Wat in de liedjes gebeurt is te zien op de platen in het boek. Dank zij de bijgevoegde cd kan alles perfect meegezongen worden.

Van Hout, M. (2011). Zie de maan schijnt door de bomen. Rotterdam: Lemniscaat.


Nog 13 nachtjes wakker liggenOpnieuw een boek dat het sinterklaasverhaal vertelt van begin tot einde. Denk aan de afvaart in Spanje, de aankomst hier, het aftellen tot sinterklaasavond, de schoen, de brief voor de sint, de echte Sint en de hulpsinten, de verschillende Pieten, … Het geheel wordt voorzien van versjes en (nieuwe) liedjes die dankzij de cd ook meegezongen kunnen worden.

Van Os, E. & Van Lieshout, E. (2012). Nog 13 nachtjes wakker liggen dan is het Sinterklaas. Haarlem: Gottmer.


Sint op komstDe kleren van de Sint hangen op het dek van de stoomboot te drogen wanneer een plotse windstoot ze van de waslijn rukt. Waspiet gaat de weggewaaide kleren achterna terwijl de andere Pieten een nieuwe oplossing proberen te bedenken. Sint op komst is een zeer zwierig prentenboek in de ondertussen gekende stijl van Mattias De Leeuw. De uitgeverij maakte een lespakket voor het kleuteronderwijs: http://www.lannoo.be/sites/default/files/lespakket.pdf

De Leeuw, M. (2013). Sint op komst. Tielt: Lannoo.

⇒ LESSUGGESTIE ⇐
Maak een stoomboot van een grote kartonnen doos. Maak ook een vlaggenlijn voor de stoomboot. Kan als geschenk aan Sinterklaas worden meegegeven wanneer hij op bezoek komt op school. TIP: elke klas kan een stukje van de vlaggenlijn maken. Bijvoorbeeld: de oudsten versieren de vlaggetjes met de letters S en P; de jongere kleuters bestempelen de vlaggetjes met jute of met behulp van een wortel, tekenen staf en mijter …


9200000115178435De komst van Sinterklaas weekt traditiegetrouw allerhande vragen los bij jonge kinderen. Hoe komt het dat er verschillende hulpsinten zijn? Waarom komt Sinterklaas met de stoomboot? Waarom zetten we onze schoen? Eens het grote geheim onthuld is, zijn de meeste van die vragen veelal nog niet terdege beantwoord. En daar hebben Floortje Zwigtman en Sassafras De Bruyn nu eens echt hun werk van gemaakt. In een dik en mooi uitgegeven boek verzamelden ze alle mogelijke achtergrondinformatie bij de eeuwenoude traditie. Zwigtman gaat veel verder dan algemene kennis en heeft werkelijk alles wat over Sinterklaas en zijn helper te vinden is verzameld, geordend en in een heldere en humoristische stijl beschreven. Het boek is geschreven voor oudere kinderen, maar het is ook een plezier om er als volwassene door te gaan. Je krijgt een mooi overzicht van de evolutie van de figuren doorheen de afgelopen eeuwen. Zwigtman laat conclusies over de twee hoofdfiguren in het midden, maar de lezers zijn tegen het einde van het boek meer dan gewapend om een eigen visie op bijvoorbeeld het zwartepietendebat te beargumenteren. De illustraties in zachte tinten van Sassafras De Bruyn maken het geheel af. De kleine schilderijtjes passen mooi bij de traditie, deze tijd én de magie die kinderen erbij beleven. Een van de mooiste kwaliteiten van het boek is dat ze het geheel in zo’n prettige en geestige stijl hebben uitgewerkt. VRT Nieuws heeft er een kleine reportage over gemaakt: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/11/25/voor-wie-al-_iets-weet-het-geheime-boek-van-sinterklaas-houdt-d/.

Zwigtman, F. & De Bruyn, S. (2019). Het Geheime Boek van Sinterklaas. Tielt: Lannoo.